Nga Ulsi Manja
Raporti i fundit i Komitetit për të Drejtat e Njeriut të Dhomës së Avokatëve të Anglisë dhe Uellsit ka nxjerrë në pah disa shqetësime të rënda lidhur me pavarësinë dhe integritetin e Dhomave të Specializuara të Kosovës. Ky dokument, i publikuar më 30 prill 2026, vjen si rezultat i një kërkese për një vlerësim të pavarur mbi funksionimin e këtyre institucioneve, duke konfirmuar frikësimet e shumta që kanë ekzistuar prej kohësh.
Raporti nuk është një produkt i mbështetësve të Hashim Thaçit, as një memorandum politik i qeverisë, por një analizë e thellë nga një organizëm prestigjioz juridik britanik. Qëllimi i tij është të vlerësojë nëse Dhomat e Specializuara po respektojnë standardet e drejtësisë që pretendojnë të përfaqësojnë.
Rezultatet e raportit janë shkatërruese për imazhin e këtyre institucioneve. Ndryshe nga çfarë mund të pritej, autorët nuk e shpallin gjykatën të paligjshme, por theksojnë se, pavarësisht se arkitektura e saj ligjore duket e fortë, problemi qëndron në mënyrën se si funksionon në praktikë.
Raporti përshkruan një gjykatë që përballet me dyshime të mëdha mbi pavarësinë e saj dhe një regjim paraburgimi që rrezikon të shndërrohet në një dënim pa një vendim të qartë gjykate. Procedurat e paqarta dhe marrëdhëniet problematike me diplomacinë ndërkombëtare janë gjithashtu shqetësuese.
Një kontradiktë e thellë karakterizon Dhomat e Specializuara: ato pretendojnë të jenë pjesë e sistemit të drejtësisë së Kosovës, por në të vërtetë janë të ndara nga ai. Ato janë të mbushura me gjyqtarë të huaj dhe përqendrohen në njëra palë të konfliktit, duke lënë pas çdo iluzion të paanshmërisë.
Raporti gjithashtu evidenton shqetësime serioze lidhur me provat. Diskrecioni i gjerë në pranimin e materialeve dhe vonesat në zbulimin e dokumenteve për mbrojtjen janë të papranueshme, veçanërisht kur njëra palë ka qenë agresori në konflikt.
Çështja e provave është thelbësore, pasi një drejtësi e vërtetë nuk mund të kërkojë që publiku të mbyllë sytë përballë burimeve të dyshimta. Nëse Dhomat e Specializuara vazhdojnë të operojnë me këto probleme, çdo vendim do të mbetet nën hijen e dyshimit dhe do të dështojë të prodhojë drejtësi të vërtetë.
Edhe nëse nesër shpallen vendime për ish-komandantët e UÇK-së, pyetja e rëndësishme do të jetë nëse këto vendime janë rezultat i një procesi që ka fituar besimin e publikut. Raporti sugjeron se përgjigjja është larg të qenit pozitive, duke e vendosur Dhomat e Specializuara përballë një prove më të madhe se vetë gjykimi i akuzuarve.
Sepse drejtësia nuk matet nga numri i viteve të burgut, por nga besimi që ajo ngjall. Një gjykatë që lë pas më shumë dyshime sesa bindje është e paaftë të prodhojë drejtësi të vërtetë, dhe vetëm një proces i hapur dhe i besueshëm mund të mbyllë një kapitull të lavdishëm të UÇK-së.
Autori është deputet dhe ish-Ministër i Drejtësisë në Qeverinë e Shqipërisë