Zendaya, një nga yjet më të njohura të Hollywood-it, është bërë objekt i kritikave të ashpra pas paraqitjes së saj në promovimin e filmit “Odisea” në Londër, ku ajo kishte veshur një palë vathë që datojnë rreth 2.700 deri në 3.000 vjet më parë. Këto objekte, të cilat janë të lidhura ngushtë me kulturën iraniane, kanë ngjallur një debat të fortë mbi etikën e përdorimit të artefakteve historike si aksesorë mode.
Reagimet nga arkeologët dhe historianët e artit kanë qenë të shumta, duke theksuar se përdorimi i objekteve me një histori të tillë të pasur si aksesorë mode është një shkelje e rëndë e vlerave kulturore. Sipas ekspertëve, këto vathë janë realizuar nga materiale që lidhen me thesarin e lashtë të Ziwiye në Iran, dhe ka pretendime se ato janë marrë në mënyrë të paligjshme nga vendi i origjinës.
Profesorja Sussan Babaie, një autoritet në historinë e artit, ka shprehur habinë e saj për këtë zgjedhje, duke theksuar se objekte të tilla kanë një rëndësi të madhe historike dhe shpirtërore. Ajo theksoi se trajtimi i tyre si elemente luksi është një mungesë respekti për trashëgiminë kulturore.
Ndërkohë, galeria londineze Barron, e cila zotëron vathët, ka mbrojtur vendimin e saj, duke deklaruar se artefaktet janë administruar në përputhje me ligjin dhe se huazimi i tyre nuk kishte qëllim komercial. Sipas galerisë, qëllimi ishte të promovoheshin mjeshtëria e artizanëve të lashtë persë dhe të rritej ndërgjegjësimi për trashëgiminë kulturore të Iranit.
Megjithatë, kritikat vazhdojnë të rriten, duke e bërë këtë rast një shembull të qartë të tensioneve që ekzistojnë mes modës dhe respektit për kulturën. Çfarëdo që të ndodhë, ky incident ka hapur një debat të rëndësishëm mbi etikën e përdorimit të artefakteve historike në industrinë e modës.
Deri më tani, Zendaya dhe ekipi i saj stilistik nuk kanë ofruar asnjë reagim publik në lidhje me këto kritika, duke lënë shumë të habitur mbi qasjen e tyre ndaj situatës. A do të reagojnë ata ndaj këtij debati të nxehtë? Koha do ta tregojë.
Ky incident ka nxjerrë në pah një problem të rëndësishëm që lidhet me përdorimin e objekteve historike në kontekste moderne, duke na bërë të reflektojmë mbi rëndësinë e ruajtjes së trashëgimisë kulturore dhe respektin që duhet t’i jepet asaj. A do të vazhdojë ky trend i përdorimit të artefakteve historike në modë, apo do të shohim një ndryshim në qasjen e artistëve dhe stilistëve?