Kosova po kalon një periudhë të vështirë politike, e cila ka zgjatur tash e dy vite. Sot, vendimi i Gjykatës Speciale në Hagë për ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës do të jetë një moment kyç në historinë e saj. Ky aktgjykim ka ngritur shqetësime të mëdha për mbështetje nga aleatët perëndimorë dhe ka krijuar një atmosferë paniku për të ardhmen e vendit, pavarësisht rezultatit që do të shpallet.
Adrian Shtuni, një ekspert për politikë të jashtme dhe siguri që vepron në Uashington, ka ofruar disa mendime në lidhje me këtë situatë. Ai thekson se vendimi i sotëm nuk do ta mbyllë çështjen, por do të thellojë polarizimin shoqëror, duke e bërë më të vështirë arritjen e një pajtimi ndër etnik.
Shtuni gjithashtu thekson se formimi i Speciales është një arritje e rëndësishme për Kosovën, duke e cilësuar atë si një “standard të pashoq ligjor e moral” në Ballkanin Perëndimor. Ai e sheh këtë si një hap të rëndësishëm për vendin, pavarësisht se si do të interpretohet vendimi i sotëm.
Kur pyetet për pasojat e vendimit të Hagës, ai shprehet se do të ketë një ndikim të rëndësishëm, por thekson se rrëfimet për ngjarjet e luftës në Kosovë mbeten të papajtueshme. Shtuni parashikon se vendimi do të nxjerrë në pah ndarjet e thella shoqërore dhe do të komplikojë më tej situatën politike në vend.
Intervista:
Cili mendoni se do të jetë impakti i këtij aktgjykimi, pavarësisht se çfarë do të jetë?
Shtuni: Ndikimi do të jetë i rëndësishëm, por vendimi i sotëm nuk do ta mbyllë çështjen. Çdo aktgjykim do të ankimohet, dhe kjo do të theksojë më tej polarizimin shoqëror. Pas tre dekadash, rrëfimet për ngjarjet e luftës mbeten të papajtueshme për palët e përfshira.
A mendoni se ky gjykim do të ketë një peshë tjetër krahasuar me proceset e mëparshme në Hagë?
Shtuni: Po, ky gjykim ka një rëndësi të veçantë, pasi përfshin lidershipin politik të UÇK-së, duke e bërë atë më të rëndësishëm se gjykimet e mëparshme. Akuza të tilla kanë potencialin të ndikojnë në imazhin e Kosovës në arenën ndërkombëtare.
Ai gjithashtu thekson se Kosova, si një shtet që ka dalë nga një luftë e drejtë çlirimtare, ka bërë një hap të rëndësishëm duke ngritur një institucion për gjykimin e heronjve të saj, duke e cilësuar këtë si një arritje të rëndësishme.
Si e shihni reagimin e Beogradit ndaj këtij vendimi?
Shtuni: Reagimet e Beogradit janë të parashikueshme dhe shërbejnë si një propagandë për të mbështetur narrativat e tyre viktimizuese. Çdo vendim do të shfrytëzohet për të mbështetur qëllimet e tyre politike.
A mund të ndodhin përplasje brenda Kosovës pas këtij aktgjykimi?
Shtuni: Përplasjet nuk mund të përjashtohen, por është e rëndësishme që situata të mbahet nën kontroll. Çdo reagim duhet të jetë i qetë dhe pa dhunë, pasi çdo ekses do të dëmtonte interesat e Kosovës. Institucionet ligjzbatuese janë të gatshme për të menaxhuar situatën.
Si e shihni bllokadën politike në Kosovë dhe veprimet e partive?
Shtuni: Bllokada politike tregon se Kosova ka mbetur pa një orientim të qartë. Zgjedhjet e shpeshta janë një tregues i mungesës së një strategjie të qëndrueshme. Duhet një reset politik për të adresuar nevojat e menjëhershme të vendit.
A mendoni se aleatët po zvogëlojnë përkrahjen ndaj Kosovës?
Shtuni: Po, besimi i aleatëve është duke u zbehur. Kjo ndikon në angazhimin e tyre, duke e bërë atë më të kushtëzuar. Pa rikthimin e besimit, Kosova do të ketë vështirësi në integrimin e saj në NATO dhe BE.
Ka vlerësime se Kosova po rrezikon të cilësohet si vend i dështuar. Çfarë mendoni për këtë?
Shtuni: Këto terma janë të pasakta. Kosova është një vend demokratik që po përballet me sfida, por nuk është në prag kolapsi. E ardhmja e saj nuk duhet të mbahet peng nga inate politike. Duhet të punojmë për të rikthyer stabilitetin dhe besimin e aleatëve.
Gjithashtu, është e rëndësishme të theksohet se Kosova ka bërë sakrifica të mëdha për të arritur këtu ku është sot, dhe kjo duhet të vlerësohet.