Britania e Madhe po ndërmerr një hap të guximshëm drejt pastrimit të hapësirës, duke zhvilluar një satelit robotik të quajtur “pastruesi hapësinor”. Ky satelit ka për qëllim të kapë dhe të largojë mbeturinat orbitale që rrezikojnë satelitët aktivë dhe sistemet e komunikimit globale.
Agjencia Hapësinore e Mbretërisë së Bashkuar ka lidhur një kontratë prej 61.3 milionë paundësh me ClearSpace UK për të ndihmuar në projektimin dhe ndërtimin e këtij sateliti. Misioni është planifikuar të lansohet në vitin 2029 nga qendra SaxaVord në ishullin Unst të arkipelagut Shetland, duke shënuar një arritje të rëndësishme për industrinë hapësinore britanike.
Objektivi kryesor i misionit është të reduktojë rrezikun që mbeturinat orbitale paraqesin për satelitët aktivë dhe sistemet e navigimit. Ky do të jetë misioni i parë hapësinor i projektuar dhe realizuar nga fillimi në fund në Britaninë e Madhe, duke theksuar angazhimin e vendit për një hapësirë më të pastër dhe më të sigurt.
Sateliti robotik do të identifikojë dhe do t’i afrohet pajisjeve jashtë funksionit, duke i kapur ato me katër krahë mekanikë që lëvizin në mënyrë të pavarur. Kjo do t’i lejojë atij të kapë objekte me forma të ndryshme, madje edhe kur ato rrotullohen pa kontroll, duke shmangur kështu përplasjet që mund të krijojnë më shumë mbeturina.
Rob Atchinson, drejtor menaxhues i ClearSpace UK, thekson se ky operacion kërkon një saktësi të jashtëzakonshme, pasi shumica e pajisjeve në orbitë nuk janë ndërtuar për t’u kapur. Ai e përshkruan këtë si një nga sfidat më të mëdha të robotikës hapësinore, duke kërkuar një kontroll të jashtëzakonshëm për të realizuar manovrat e nevojshme.
Në orbitën e Tokës aktualisht qarkullojnë qindra mijëra fragmente të mbeturinave, duke përfshirë satelitë të jashtë funksionit dhe pjesë raketash. Disa prej këtyre objekteve lëvizin me shpejtësi të frikshme, duke rrezikuar rëndë satelitët aktivë. Një goditje e tillë mund të shkaktojë dëme të mëdha, duke e bërë të domosdoshme pastrimin e hapësirës.
Një skenar i tillë, i njohur si “Sindroma Kessler”, përshkruan një situatë ku mbeturinat orbitale krijojnë një reaksion zinxhir, duke rritur rrezikun e përplasjes. Kjo do të kishte pasoja të rënda për komunikimet satelitore dhe sistemet e navigimit, duke e bërë të nevojshme veprimin e shpejtë për të parandaluar një krizë të tillë.
Për të realizuar këtë mision, sateliti do të përdorë teknologji të avancuar për të monitoruar dhe analizuar pozitat e objekteve. Pas kapjes, pajisja robotike do t’i drejtojë mbeturinat drejt një orbite më të ulët për rihyrje të kontrolluar në atmosferë, duke garantuar që ato të digjen dhe të shpërbëhen pa rrezik për satelitët aktivë.
Me këtë projekt, Britania e Madhe shpreson të forcojë pozicionin e saj në tregun ndërkombëtar të teknologjive hapësinore dhe të ofrojë shërbime pastrimi për operatorët globalë. Publiku do të ketë mundësinë të kontribuojë në emrin e satelitit përmes një konkursi, duke rritur ndërgjegjësimin për rëndësinë e menaxhimit të hapësirës.
Ky mision është vetëm fillimi i një programi më të gjerë për pastrimin e hapësirës, me synimin për të zhvilluar satelitë të tjerë robotikë që do të ndihmojnë në mirëmbajtjen dhe menaxhimin e infrastrukturës hapësinore në të ardhmen.
