Kosova po përballet me një krizë kushtetuese që mund të ketë pasoja të rënda nëse deri më 4 tetor nuk arrin të zgjedhë një President të ri.
Albulena Haxhiu, e cila aktualisht mban postin e ushtrueses së Presidentes, u zgjodh sërish në krye të Kuvendit më 9 shtator. Ajo e mori detyrën e ushtrueses së Presidentes më 4 prill, pas përfundimit të mandatit të Vjosa Osmanit.
Edhe pas zgjedhjes si kryetare e Kuvendit, Presidenca ka bërë të ditur se Haxhiu do të vazhdojë të ushtrojë detyrën e Presidentes deri në emërimin e një pasardhësi. Kjo situatë ngre pyetje të rëndësishme për të ardhmen e institucioneve të Kosovës.
Melos Kolshi, hulumtues ligjor në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), thekson se ushtrimi i detyrës së Presidentit mund të zgjasë maksimumi gjashtë muaj. Ky afat fillon nga momenti kur përfundon mandati i Presidentit të rregullt.
“Kushtetuta e Republikës së Kosovës është e qartë: ushtrimi i detyrës së Presidentit nuk mund të kalojë gjashtë muaj,” shprehet Kolshi. Ai thekson se ky afat është i rëndësishëm për ruajtjen e rendit kushtetues.
Pas përfundimit të këtij afati, çdo vazhdim i ushtrimit të detyrës së Presidentit do të ishte i paligjshëm. Kolshi paralajmëron se një situatë e tillë do të krijonte një krizë të thellë kushtetuese.
Një nga shqetësimet kryesore është se Kushtetuta nuk përcakton qartë se çfarë ndodh nëse Kuvendi nuk arrin të zgjedhë një President të ri pas përfundimit të gjashtë muajve. Kjo lë hapësirë për interpretim dhe pasiguri.
Kolshi sqaron se kompetenca për ushtrimin e detyrës së Presidentit lidhet me funksionin e Kryetarit të Kuvendit, dhe jo me individin që e ka mbajtur më parë këtë post. Kur Kuvendi konstituohet, Kryetari i ri do të marrë përsipër këtë detyrë.
Nëse deri në përfundimin e afatit gjashtëmujor nuk zgjidhet Presidenti i ri, situata do të bëhet jashtëzakonisht komplekse. Problemi do të jetë se kush do të përfaqësojë Republikën e Kosovës dhe kush do të ushtrojë kompetencat që Kushtetuta ia rezervon Presidentit.
“Pas përfundimit të afatit gjashtëmujor, situata kushtetuese do të komplikohej ndjeshëm. Çështja do të ishte më shumë se thjesht identifikimi i kreut të shtetit; do të ishte një krizë e thellë institucionale,” përfundon Kolshi.
Me këtë sfidë përpara, Kosova duhet të veprojë shpejt për të siguruar stabilitetin e saj institucional dhe për të shmangur një situatë të paparashikuar.