Gërmimet arkeologjike nën Kishën e Varrit të Shenjtë në Jerusalem kanë zbuluar një peizazh të lashtë varrimi, që përputhet me disa aspekte të përshkrimeve biblike. Këto zbulime kanë ngjallur interes të madh, duke ofruar një mundësi për të kuptuar më mirë historinë e vendit ku, sipas traditës, Jezusi u varros.
Ekipi italian i arkeologëve ka zbuluar varre të skalitura në shkëmb, një gurore të braktisur dhe shenja të një kopshti të hershëm. Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto prova nuk janë të mjaftueshme për të konfirmuar se ky është varri i Jezusit, duke lënë hapësirë për interpretim dhe diskutim.
Rezultatet e para të këtij studimi janë publikuar në revistën arkeologjike të Jerusalemit, Liber Annuus, duke ofruar një pasqyrë të re mbi historinë e këtij vendi të shenjtë.
Francesca Romana Stasola, drejtuesja e ekspeditës nga Universiteti i Romës “La Sapienza”, deklaroi se “kemi zbuluar dëshmi të një peizazhi të lidhur me varrimet”, duke sugjeruar se këto gjetje mund të kenë rëndësi të madhe për studimin e historisë biblike.
Hulumtimi në Kishën e Ringjalljes, e njohur si Kisha e Varrit të Shenjtë, filloi në vitin 2022 si pjesë e një projekti për restaurimin e dyshemesë së tempullit. Ky objekt fetar, i ndërtuar në shekullin e IV, ndodhet mbi vendin ku besohet se Jezusi u kryqëzua dhe u varros.
Në vitin 2025, gjatë fazave të fundit të punës, arkeologët dokumentuan një peizazh të lashtë me varre të hapura në shkëmb dhe gjurmë të një kopshti, duke sugjeruar se ky vend ka pasur një rëndësi të veçantë për banorët e asaj kohe.
Interesi për këto zbulime lidhet me përputhjen e tyre me një pasazh të Ungjillit të Gjonit, ku përmendet një kopsht pranë vendit të kryqëzimit të Jezusit. Kjo ka nxitur diskutime mbi mundësinë që këto gjetje të jenë të lidhura me ngjarjet biblike.
Edhe pse disa nga gjetjet përputhen me përshkrimet biblike, ekspertët theksojnë se ato nuk përbëjnë dëshmi përfundimtare. Ruajtja e këtij vendi dhe shndërrimi i tij në një qendër të rëndësishme pelegrinazhi tregon se njohuritë për rëndësinë e tij janë përcjellë brez pas brezi, duke e bërë këtë vend një simbol të besimit të krishterë.
Francesca Romana Stasola thekson se rëndësia e këtij kërkimi shkon përtej verifikimit të një rrëfimi biblik. Ajo thekson se historia e njerëzve që kanë besuar dhe e kanë shndërruar këtë vend në një qendër adhurimi është një pasuri e madhe, që tregon për lidhjen e thellë mes besimit dhe historisë së Jerusalemit.