Macet, këto krijesa enigmatike që na shoqërojnë në çdo hap të jetës sonë, kanë një histori të thellë dhe të çuditshme që shkon përtej asaj që mendojmë.
Si ndodhi që këto kafshë të egra u bënë shoqëruesit tanë më të afërt? Shkencëtarët kanë zbuluar se zbutja e maceve ndodhi shumë më vonë nga sa mendohej, duke na ofruar një pasqyrë të re mbi marrëdhënien tonë me to.
Të gjitha macet moderne rrjedhin nga e njëjta specie – macja e egër afrikane.
Por, si dhe kur ndodhi ky transformim? Kjo është një pyetje që ka ngjallur kuriozitetin e shkencëtarëve për shumë kohë. Dëshmitë e reja sugjerojnë se zbutja e maceve ndodhi në një periudhë të vonë, pas fillimit të bujqësisë, duke e sfiduar narrativën tradicionale.
Për të zbuluar këtë mister, studiuesit analizuan ADN-në e kockave të maceve të gjetura në vende arkeologjike në Evropë, Afrikën e Veriut dhe Anadoll.
Këto analiza i ndihmuan ata të datojnë kockat dhe të krahasojnë ADN-në me grupin gjenetik të maceve moderne, duke zbuluar një histori të re të zbutjes.
Provat e reja tregojnë se zbutja e maceve nuk filloi në agimin e bujqësisë në Levant, siç ishte menduar më parë.
Përkundrazi, ndodhi disa mijëvjeçarë më vonë, diku në Afrikën veriore, një zbulim që ndryshon përfundimisht kuptimin tonë për këtë proces.
“Në vend që të ndodhte në atë zonë ku njerëzit po vendosen për herë të parë me bujqësinë, duket sikur është shumë më tepër një fenomen egjiptian”, tha Prof. Larson, duke theksuar rëndësinë e Egjiptit në këtë histori të zbutjes.
Kjo përputhet me njohuritë tona për Egjiptin e lashtë, një shoqëri që i nderonte macet, duke i përjetësuar ato në art dhe duke i ruajtur si mumje.
Kjo tregon se marrëdhënia mes njeriut dhe maceve ka qenë e thellë dhe e ndërlikuar që nga koha e lashtë.
Sapo macet u shoqëruan me njerëzit, ato u transportuan nëpër botë, duke u vlerësuar si mace anijesh dhe kontrolluese të dëmtuesve.
Ato arritën në Evropë vetëm rreth 2,000 vjet më parë, shumë më vonë nga sa ishte menduar, duke e sfiduar kështu perceptimin tonë për historinë e tyre.
Macet udhëtuan nëpër Evropë dhe në Mbretërinë e Bashkuar me romakët dhe më pas filluan të lëviznin në lindje përgjatë Rrugës së Mëndafshit në Kinë.
Sot, ato gjenden në të gjitha pjesët e botës, përveç Antarktidës, duke u bërë një pjesë e pandashme e jetës sonë.
Çfarë do të thotë kjo për marrëdhënien tonë me këto krijesa të mrekullueshme?
A janë ato thjesht kafshë shtëpiake, apo ka diçka më shumë në lidhjen tonë me to?