Kosova ka shmangur në momentet e fundit një tjetër krizë institucionale, pasi Kuvendi zgjodhi ekonomisten dhe akademiken Justina Shiroka-Pula presidente të re të vendit, në përfundim të një seance të jashtëzakonshme që zgjati deri pranë mesnatës.
Shiroka-Pula mori 81 vota në Kuvendin me 120 deputetë, duke siguruar shumicën e nevojshme dhe duke parandaluar skenarin e shpërndarjes së Parlamentit dhe mbajtjes së zgjedhjeve të reja të parakohshme.
Votimi erdhi vetëm pak çaste para përfundimit të afatit kushtetues dhe pas javësh tensionesh politike, në një periudhë kur Kosova është përballur me bllokadë të zgjatur institucionale dhe me dy procese të parakohshme zgjedhore.
Zgjedhja e presidentes së re u bë e mundur pas një kompromisi politik mes Lëvizjes Vetëvendosje të kryeministrit Albin Kurti dhe Partisë Demokratike të Kosovës, forcës më të madhe opozitare.
Në të njëjtën seancë, deputetët miratuan edhe ndryshimet në ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës me seli në Hagë — një çështje që gjatë ditëve të fundit kishte marrë përmasa të mëdha politike dhe kishte nxitur protesta në Prishtinë.
Ndryshimet synojnë kufizimin e juridiksionit dhe kompetencave të Gjykatës Speciale, institucion i krijuar për trajtimin e pretendimeve për krime të kryera gjatë dhe pas luftës së Kosovës.
Ligji i miratuar nga Kuvendi tashmë pritet të kalojë në procedurat e mëtejshme kushtetuese, përfshirë dekretimin nga presidentja e re. Kjo e vendos Shiroka-Pulën pothuajse menjëherë përballë një prej vendimeve më të ndjeshme politike të fillimit të mandatit të saj.
Presion i madh politik rreth Gjykatës Speciale
Debati për Dhomat e Specializuara është intensifikuar ndjeshëm pas vendimit të gjykatës në Hagë ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, mes tyre edhe ish-presidenti Hashim Thaçi.
Vendimet kanë shkaktuar reagime të fuqishme në Kosovë, ku një pjesë e konsiderueshme e spektrit politik dhe e opinionit publik i konsideron dënimet si të padrejta dhe argumenton se proceset gjyqësore rrezikojnë të dëmtojnë perceptimin ndërkombëtar për luftën çlirimtare të UÇK-së.
Tensionet u reflektuan edhe në rrugët e Prishtinës, ku mijëra qytetarë u mblodhën duke kërkuar ndryshimin e ligjit dhe kufizimin e kompetencave të Gjykatës Speciale.
Lufta e viteve 1998-1999 përfundoi pas ndërhyrjes së NATO-s kundër forcave të atëhershme jugosllave dhe serbe. Më shumë se 13 mijë persona u vranë gjatë konfliktit, shumica shqiptarë të Kosovës, ndërsa rreth një milion shqiptarë u detyruan të largoheshin nga shtëpitë e tyre.
Presidente konsensuale në minutat e fundit
Shiroka-Pula u paraqit si një kandidate kompromisi në fazën përfundimtare të negociatave politike.
Ekonomiste, profesoreshë universitare dhe akademike, ajo ka drejtuar Akademinë e Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe më herët ka shërbyer edhe në institucione shtetërore. Reuters raporton se ajo ka mbajtur postin e ministres së Ekonomisë në periudhën 2008-2011.
Me zgjedhjen e saj, Shiroka-Pula bëhet gruaja e tretë që merr drejtimin e Presidencës së Kosovës që nga përfundimi i luftës, pas Atifete Jahjagës dhe Vjosa Osmanit.
Në fjalimin pas betimit, presidentja e re e paraqiti mandatin e saj si një përgjegjësi që shkon përtej ndarjeve partiake, duke u zotuar se do të jetë presidente e të gjithë qytetarëve.
Megjithëse kompetencat e presidentit të Kosovës janë në pjesën më të madhe përfaqësuese, kreu i shtetit ka rol të rëndësishëm në politikën e jashtme, në funksionimin institucional të vendit dhe mban postin e komandantit suprem të forcave të armatosura.
Zgjedhja e Shiroka-Pulës i jep fund, të paktën për momentin, rrezikut të një tjetër cikli zgjedhor dhe një periudhe të re pasigurie politike.
Por marrëveshja që çoi në zgjedhjen e saj hap njëkohësisht një kapitull tjetër të ndjeshëm: përplasjen politike dhe juridike rreth të ardhmes së Dhomave të Specializuara në Hagë.
Dhe pikërisht ligji që qëndroi në qendër të kompromisit të natës së fundit pritet të jetë një nga dosjet e para që do të mbërrijë në tavolinën e presidentes së re.