Një zbulim i jashtëzakonshëm ka ndodhur pranë brigjeve turke, ku arkeologët kanë gjetur një anije të fundosur që daton rreth 2,100 vjet më parë. Kjo anije, e cila mbante një ngarkesë të pasur me objekte qeramike, ofron një pasqyrë të çmuar mbi tregtinë dhe zakonet e ushqimit në Romën e lashtë.
Ngarkesa e anijes përfshin një shumëllojshmëri enësh, përfshirë vazo, pjata, tasa dhe tabaka, të cilat janë ruajtur në një gjendje të shkëlqyer. Këto objekte janë të rëndësishme për studiuesit, pasi ato ofrojnë dëshmi të vlefshme për stilin e jetesës dhe preferencat e elitës romake.
Gërmimet nënujore, të cilat filluan në vitin 2025, kanë nxjerrë në dritë mijëra objekte të çmuara, sipas njoftimeve nga ministri turk i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy. Ky projekt ka për qëllim të zbulojë më shumë rreth historisë tregtare dhe kulturore të rajonit.
Anija ndodhet rreth 55 metra nën sipërfaqen e detit, afër Adrasanit, në rajonin e Antalias. Studiuesit besojnë se ajo ishte nisur nga vendbanimi i lashtë i Rusoit, në territorin e provincës së sotme Hatay, dhe se një stuhi e çoi drejt një zone të cekët, duke rezultuar në fundosjen e saj.
Identifikimi i mijëra enëve qeramike, të prodhuara në 122 forma dhe përmasa të ndryshme, tregon për luksin dhe diversitetin e kulturës ushqimore te romakët e pasur. Këto objekte pasqyrojnë jo vetëm stilin e jetesës, por edhe preferencat estetike të asaj kohe.
Një detaj interesant është se në rrënojat nënujore janë gjetur enë të prodhuara në ishuj të ndryshëm të Egjeut, duke treguar se ngarkesa vinte nga disa qendra prodhimi. Kjo larmi tregon se rrugët detare lidhin zona të ndryshme të Mesdheut, duke krijuar një rrjet të gjerë tregtar.
Qeramika e Rusoit është e njohur edhe në burime historike si një mall i kërkuar nga klientët e pasur. Ciceroni, oratori i njohur romak, përmendi këtë vendbanim në një letër, duke kërkuar enë qeramike për mikun e tij Atikus, duke vërtetuar kështu rëndësinë e saj në tregun e asaj kohe.
Arkeologët gjithashtu kanë vënë në dukje mënyrën e kujdesshme të paketimit të enëve, të cilat ishin sistemuar në arka druri dhe ishin mbushur me argjilë për t’i mbrojtur gjatë transportit. Ky sistem paketimi ka ndihmuar që shumica e ngarkesës të mbijetojë pas fundosjes, duke vepruar si një mburojë natyrore.
Monedhat e gjetura në rrënoja, të datuara në shekullin I para Krishtit, kanë ndihmuar studiuesit të përcaktojnë periudhën e udhëtimit të fundit të anijes. Ministri Ersoy e cilësoi këtë zbulim si një dëshmi të rëndësishme për traditën e prodhimit të qeramikës në Anadoll dhe për marrëdhëniet tregtare që shtriheshin në Mesdhe gjatë lashtësisë.
