Debati mbi zgjedhjen e Justina Shiroka-Pulës si presidente ka marrë një kthesë të rëndësishme, me ekspertët ligjorë që theksojnë se vetëm një grup i caktuar deputetësh mund ta kontestojnë këtë vendim në Gjykatën Kushtetuese. Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) shpjegon se për të ngritur një kontestim, nevojiten të paktën 10 deputetë brenda një afati të caktuar.
Cakolli ka theksuar se zgjedhja e Shiroka-Pulës mbetet në fuqi përderisa nuk kontestohet brenda afatit të përcaktuar, duke u mbështetur në parimin e prezumimit të kushtetutshmërisë. Ai thekson se çdo vendim është i konsideruar kushtetues derisa të provohet e kundërta, duke e bërë kështu zgjedhjen e presidentes një proces të ligjshëm për momentin.
“Për të kontestuar vendimin e Kuvendit, vetëm deputetët kanë të drejtë, dhe ata duhet ta bëjnë këtë brenda tetë ditëve pas miratimit të aktit. Në këtë rast, afati për kontestimin e zgjedhjes së presidentes është deri më 14 tetor,” shpjegon Cakolli.
Ai gjithashtu ka komentuar mbi njoftimin e avokatit Arianit Koci për moszbatimin e aktgjykimit, duke theksuar se ky njoftim nuk ka ndikim në pezullimin e procedurës. Sipas tij, Gjykata Kushtetuese ka mekanizma të brendshëm për të kontrolluar zbatimin e vendimeve të saj.
Cakolli ka theksuar se pretendimi për moszbatim nuk ndikon në procesin e zgjedhjes së presidentes. Ai shpjegon se e vetmja mënyrë për të kontestuar procedurën është përmes nenit 113 të Kushtetutës së Kosovës, duke e bërë të qartë se çdo pretendim tjetër është më shumë një përpjekje për vëmendje sesa një veprim ligjor efektiv.
Një tjetër pikë e diskutueshme është mënyra se si është përfunduar votimi për presidenten, i cili filloi në minutat e fundit të 6 tetorit dhe vazhdoi pas mesnatës. Cakolli thekson se ky aspekt mund të ndikojë në interpretimin e ligjit dhe përfundimin e procedurës.
“Zgjedhja e presidentes mbetet e diskutueshme për mbylljen e procedurës, por ka praktika ndërkombëtare që e mbështesin interpretimin në funksion të formimit të institucioneve. Votat që janë hedhur para përfundimit të 6 tetorit mund të jenë relevante për këtë çështje,” thotë ai.
Avokati Arianit Koci ka njoftuar se ka depozituar një kërkesë në Gjykatën Kushtetuese për moszbatimin e aktgjykimit, duke theksuar se procedura për zgjedhjen e presidentit duhet të përfundonte deri më 6 tetor 2026. Ai paralajmëron se moszbatimi i vendimeve të Gjykatës Kushtetuese mund të ketë pasoja të rënda për institucionet e vendit.
“Vendimet e Gjykatës Kushtetuese janë të detyrueshme. Pa zbatimin e tyre, nuk ka shtet e shoqëri,” përfundon Koci, duke theksuar rëndësinë e respektimit të ligjit në këtë proces të ndjeshëm politik.
Ndërsa situata vazhdon të zhvillohet, vëmendja e opinionit publik është e fokusuar në mënyrën se si do të trajtohen këto kontestime dhe çfarë do të ndodhë me zgjedhjen e presidentes në të ardhmen.