Një verdikt i papritur nga gjykata ka tronditur opinionin publik në Kosovë: katër ish-drejtues të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, përfshirë Hashim Thaçin, Jakup Krasniqin, Kadri Veselin dhe Rexhep Selimin, janë dënuar me gjithsej 81 vjet burg. Kjo vendim ka shkaktuar reagime të shumta dhe ka hapur një debat të gjerë mbi drejtësinë dhe historinë e luftës së Kosovës.
Arsyeja e këtij dënimi është se gjatë luftës, këta individë akuzohen për shënjestrimin dhe ndalimin e individëve të dyshuar si bashkëpunëtorë të armikut. Kjo përfshin edhe disa persona që ishin të njohur si “parlamentarë”. Një situatë e tillë ngre pyetje të thella mbi drejtësinë dhe moralin e veprimeve të kryera gjatë luftës.
Shumë njerëz në Kosovë e konsiderojnë këtë verdikt si absurd. Ata që kanë jetuar në këtë vend gjatë luftës e dinë se kolaboracionistët janë ndëshkuar në çdo luftë, kudo në botë. Historia tregon se pas Luftës së Dytë Botërore, në Francë, mijëra kolaboracionistë u pushkatuan pa gjyq, duke përfshirë edhe mareshalin Pétain, i cili u dënua me burgim të përjetshëm.
Po ashtu, në Shtetet e Bashkuara, poeti Ezra Pound u arrestua dhe u mbajt 18 vjet në kafaz për adhurimin e Musolinit dhe mbajtjen e fjalimeve profashiste. Këto shembuj tregojnë se në çdo luftë, ndëshkimi i kolaboracionistëve është një praktikë e zakonshme.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm është se në pretencën e kryetarit të trupës gjykuese, Çarls Shmit, përmenden edhe pjesëtarë të organizatave të tjera politike, si Lidhja Demokratike e Kosovës dhe FARK-u. Kjo tregon se akuzat janë më të thella se sa duket dhe se ka një histori të gjatë të tensioneve politike brenda Kosovës.
Në këtë kontekst, është e rëndësishme të theksohet se roli i faktorit shqiptar në këtë proces është shpesh i injoruar. Edhe pse Serbia ka luajtur një rol aktiv në akuzat ndaj UÇK-së, shqiptarët shpesh bëhen aleatë të saj pa dashje, duke kontribuar në një narrativ që i dëmton ata vetë.
Kur Prokuroria e Dhomave të Specializuara ngriti aktakuzat dhe kërkoi dënime të rënda, heshtja e LDK-së ishte e habitshme. Një kumtesë e shkurtër për shtyp nuk mjafton për të adresuar një çështje kaq komplekse dhe të rëndësishme për historinë e Kosovës.
Verdikti i Hagës, që thotë se këta drejtues dënohen “në emër të popullit të Kosovës”, është një ironi e madhe. Çlirimtarët që luftuan për lirinë e popullit të tyre tani dënohen në emër të atij populli. Kjo është një tallje me drejtësinë dhe historinë e Kosovës.
Gjykata e Dhomave të Specializuara, megjithëse është krijuar nga Kuvendi i Kosovës, ka ngjallur shumë dyshime për legjitimitetin e saj, duke pasur parasysh se çdo gjë zhvillohet jashtë territorit të Kosovës. Kjo situatë ngre pyetje të mëdha mbi drejtësinë dhe të ardhmen e vendit.
Urojmë që klasa politike e Kosovës të nxjerrë mësim nga kjo situatë dhe të sillet në përputhje me realitetin e krijuar. Kjo është një mundësi për të reflektuar mbi të kaluarën dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë për Kosovën.
Prishtinë, 17 shtator 2026