Metodat tradicionale për të numëruar bletët shpesh përfshijnë kapjen dhe vrasjen e tyre, një praktikë që është e dëmshme për ekosistemin. Një sistem inovativ, i bazuar në inteligjencën artificiale, ka dalë në skenë, duke përdorur tingujt për të identifikuar bletët pa i prekur ato. Kjo teknologji e re ofron një qasje më etike dhe efektive për monitorimin e këtyre insekteve të rëndësishme.
Ky sistem përbëhet nga dy programe kompjuterike që analizojnë regjistrime të realizuara në terren. Ato janë të afta të dallojnë gumëzhimën e bletëve dhe ta klasifikojnë atë si aktivitet të bletëve të mjaltit ose të bletëve krahëverdhë. Kjo qasje lejon studiuesit të vëzhgojnë bletët në habitatin e tyre natyror, pa i larguar apo dëmtuar ato.
Studimi është udhëhequr nga Laura Figueroa, profesoreshë asistente në Universitetin e Massachusetts Amherst. Ajo ka punuar me bletët për më shumë se një dekadë dhe ka zhvilluar një aftësi të veçantë për të dalluar llojet e bletëve vetëm nga tingujt e tyre. Figueroa beson se nëse truri i saj mund të bëjë këtë, atëherë një model i inteligjencës artificiale gjithashtu mund të trajnohet për të arritur të njëjtin rezultat.
Megjithatë, programet e zhvilluara nga ekipi i saj ende kanë kufizime. Kur njëri prej tyre identifikon një bletë në regjistrim, zakonisht është i saktë, por shpesh nuk arrin të kapë më shumë se gjysmën e gumëzhimave që janë realisht të pranishme. Kjo është një sfidë që kërkon përmirësime të vazhdueshme.
Bletët krahëverdhë, së bashku me shumë pjalmues të tjerë, po përballen me një rënie alarmante. Përdorimi i pesticideve, shkatërrimi i habitateve dhe ndryshimet klimatike janë disa nga faktorët që kontribuojnë në këtë krizë. Rënia e numrit të bletëve ka pasoja të mëdha për ekosistemin, duke rrezikuar shërbimet që ato ofrojnë, të cilat vlerësohen në mbi 200 miliardë dollarë në mbarë botën.
Për vite me radhë, monitorimi i rënies së bletëve ka qenë i varur nga ekspertët e trajnuar, të cilët dalin në terren për të mbledhur dhe identifikuar bletët. Metodat tradicionale si kurthet me ujë dhe sapun shpesh janë të dëmshme, duke vrarë dhjetëra mijëra bletë, përveç insekteve të tjera që nuk janë objektivi i kërkimit.
Figueroa thekson se, megjithëse metodat vdekjeprurëse do të vazhdojnë të jenë të nevojshme, është e rëndësishme të zhvillohen mënyra më të mira për të monitoruar aktivitetin e bletëve. Programet e saj janë një hap në drejtimin e duhur, duke ofruar një alternativë më etike dhe efikase për studimin e këtyre insekteve të rëndësishme.
Programet janë trajnuar për të dalluar tingujt e bletëve duke përdorur regjistrime të mbledhura në 43 vende të ndryshme. Këto regjistrime përfshijnë tingujt e fluturimit të bletëve dhe zhurmën që krijojnë kur kërkojnë polen. Kjo qasje e re mund të ndihmojë në identifikimin e aktiviteteve të bletëve në kushte të ndryshme ambientale.
Rezultatet e këtyre programeve janë premtuese, duke arritur një saktësi të lartë në identifikimin e bletëve. Megjithatë, studiuesit janë të vetëdijshëm për kufizimet e tyre dhe po punojnë për t’i përmirësuar ato. Këto programe mund të ofrojnë një mjet të rëndësishëm për shkencëtarët që studiojnë bletët dhe ndikimin e tyre në ekosistem, duke ndihmuar në ruajtjen e këtyre insekteve të rëndësishme për të ardhmen.