Komisioni Evropian ka ndarë një shumë prej 61.8 milionë eurosh për Kosovën si parafinancim në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje (RGF). Megjithatë, kërkesa e parë për disbursimin e këtyre mjeteve është aktualisht në proces vlerësimi.
Një zëdhënës i Komisionit Evropian ka konfirmuar se këto fonde janë liruar më 16 prill 2026, pas ratifikimit të marrëveshjeve për instrumentin dhe huanë nga Kosova në fillim të shkurtit. Kjo situatë tregon se Kosova është në një moment kritik për të siguruar financimin e nevojshëm.
Në mars, Kosova miratoi një vendim për strukturën e zbatimit dhe emëroi një koordinator për Instrumentin për Reforma dhe Rritje. Kjo është një hap i rëndësishëm për të garantuar që procesi të vazhdojë pa pengesa dhe të përmbushë kërkesat e BE-së.
Pas afatit të qershorit 2026, Kosova dorëzoi kërkesën e saj të parë zyrtare për disbursim në korrik, duke përmbushur afatet e përcaktuara. Kjo kërkesë mbulon zbatimin e gjithsej 64 hapave të rëndësishëm që nga themelimi i instrumentit deri në qershor 2026.
Komisioni Evropian ka paralajmëruar se Kosova rrezikon të humbasë një pjesë të fondeve nëse nuk i përmbush reformat brenda afatit të lejuar. Kjo është një situatë alarmante për vendin, duke pasur parasysh rëndësinë e këtyre fondeve për zhvillimin e tij ekonomik.
“Ashtu si të gjithë përfituesit e tjerë të Instrumentit për Reforma dhe Rritje, Kosova rrezikon të humbasë fondet nëse nuk e përmbush një hap deri në përfundimin e periudhës shtesë”, theksohet në përgjigjen e Komisionit Evropian.
Periudha e përfundimit për 13 nga 64 hapat ka kaluar në fund të qershorit 2026, të cilët ishin planifikuar për t’u përmbushur në qershor të vitit 2025. Kjo tregon se ka një nevojë urgjente për përparim në zbatimin e reformave.
Megjithatë, Komisioni Evropian ende nuk ka bërë të ditur rezultatin e vlerësimit të kërkesës së Kosovës. “Shërbimet e Komisionit aktualisht janë duke e vlerësuar këtë kërkesë”, thuhet në përgjigje, duke lënë hapësirë për spekulime mbi të ardhmen e financimit.
Afati i ardhshëm i raportimit është janari i vitit 2027, periudhë në të cilën do të përfundojnë periudhat shtesë për hapat që fillimisht ishin paraparë të përmbusheshin në dhjetor të viteve 2024 dhe 2025. Kjo është një mundësi e fundit për Kosovën për të siguruar financimin e nevojshëm.
Në kuadër të këtij instrumenti, Kosova mund të përfitojë deri në 882.6 milionë euro, në varësi të përmbushjes së reformave të përcaktuara në Agjendën e Reformave. Kjo është një mundësi e madhe, por gjithashtu një përgjegjësi e madhe për vendin.
“Disbursimi i fondeve nga BE-ja i nënshtrohet vlerësimit të përmbushjes së hapave të Agjendës së Reformave, si dhe respektimit të kushteve të përgjithshme dhe parakushteve”, thekson Komisioni Evropian. Kjo tregon se çdo hap i gabuar mund të ketë pasoja të rënda për financimin e ardhshëm.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë vizitës së saj në Kosovë, përmendi mbështetjen financiare përmes Planit të Rritjes, duke theksuar se Kosova mund të përfitojë deri në 882 milionë euro. Ajo theksoi rëndësinë e zbatimit të reformave për të afruar vendin me tregun e përbashkët evropian.
“Kosova mund të marrë 882 milionë euro sipas Planit të Rritjes. Keni marrë 62 milionë euro si parafinancim”, tha ajo, duke nënvizuar se kjo është një mundësi e artë për zhvillimin e vendit.
Von der Leyen theksoi se zbatimi i reformave dhe përdorimi i instrumenteve të Planit të Rritjes mund ta afrojë Kosovën me tregun e përbashkët evropian, duke hapur kështu mundësi të reja për zhvillim dhe rritje ekonomike.